Aydın'da avize almak kolay. Satan yer çok, seçenek bol, kutu aynı gün eve geliyor. Zorlaşan kısım bir sonraki adım: kutu salonda duruyor, tavanda ya yıllardır asılı duran eski bir armatür ya da bantlanmış bir kablo ucu var ve "bunu şimdi kim takacak" sorusunun hazır bir cevabı yok. Efeler'de avize montajcısı arayanların çoğu tam bu noktada, alışverişten sonraki gün arıyor.
Bu yazı Aydın'ın merkez ilçesinde bir avizeyi taktıracak kişi için: işin montajcıya mı elektrikçiye mi düştüğü, tavanınızın hangi tip olduğunu nasıl anlayacağınız, kutudan çıkan kancanın neden her tavana uymadığı, montajın gerçekten zor olup olmadığı ve ücreti belirleyen kalemler. Avize işinin her yerde geçerli olan genel mantığı, teklif isterken sorulacak sorular ve iş bitimi kontrol listesi için avize takma ücreti ve montajı kimin yaptığı yazısına bakabilirsiniz; burada Efeler'in kendi koşullarını anlatıyoruz.
Avizeyi satan yer takmıyorsa: avize montajı ayrı bir iştir
Bu ilçede alışkanlık şöyle işliyor: insanlar önce ürünü buluyor, montajı sonraya bırakıyor. Oysa avize satışı bir ürün işi, avize montajı bir hizmet işi ve satıcının ikincisini vermesi gibi bir zorunluluk yok. Bazı satıcılar kendi ekibiyle çalışır, bazıları anlaşmalı bir ustaya yönlendirir, bazıları yalnız ürünü teslim eder. Üçü de olağan; sizin açınızdan değişen şey, montajı ayrı bir karar olarak planlamanız gerektiğidir.
Bunun en somut sonucu, bir sorun çıktığında muhatabın kim olacağıdır. Avize yanmıyorsa ya da bir kolu çalışmıyorsa sorunun ürün kusurundan mı işçilikten mi geldiği ayrılmak zorunda. Bu yüzden iki kayıt da elinizde dursun:
- Ürün tarafı: avizenin faturası, varsa garanti belgesi ve kutunun üzerindeki ürün bilgisi. Eksik ya da kırık parçada muhatap satıcıdır.
- İşçilik tarafı: montajı yapan ustadan alınan yazılı kapsam ve fatura. Askı tutmazsa, kanopi oturmazsa ya da tavanda hasar oluşursa dayanağınız budur.
- Takvim: avizeyi eve getirdiğiniz gün takılmak zorunda değil. Usta randevusunu alışverişten bağımsız planlayın; aynı hafta içinde bir gün ayırmak, ertesi sabah kimseyi bulamamaktan iyidir.
Kutuyu montaj gününden önce açın ve parçaları sayın. Usta kapıdayken çıkan eksik bir parça iki şeyi birden yakar: o günkü randevuyu ve satıcıya dönebileceğiniz süreyi. Kutuyu açarken paketleme düzenini bozmayın; iade gerekirse ürünün kendi ambalajıyla geri gitmesi istenir. Cam ve kristal parçaları montaj gününe kadar kutusunda bırakın, ayrı ayrı çıkarıp bir kenara dizmeyin.
Efeler'de iki ayrı tavan dünyası
Aydın merkezde avize işini asıl belirleyen şey ne avizenin biçimi ne de fiyatı; tavanın ne olduğu. Ve bu ilçede tavan tek tip değil. Şehrin eski çekirdeğindeki yerleşik apartman stoğunda tesisat sıva altından geliyor, tavanın ortasında tek bir çıkış oluyor, bazı dairelerde o çıkışın çevresinde alçı bir göbek bulunuyor ve toprak hattı her yere ulaşmamış olabiliyor. Çevredeki yeni sitelerde ise tablo tersine dönüyor: alçıpan asma tavan, gömme spot düzeni, tavan içinde kablo kanalları ve plakanın arkasında bir boşluk.
Aradaki fark bir ayrıntı değil, işin yönünü değiştiriyor. Eski dairede soru "mevcut kanca neye tutunuyor" iken, yeni sitede soru "yük neye aktarılacak" oluyor. Aşağıdaki tablo tavanınızı tanımanız için: usta gelmeden önce hangisi olduğunu kendiniz ayırt edebilirsiniz.
| Tavan tipi | Nasıl anlarsınız | Askı neye tutunmalı | İlk telefonda söyleyin |
|---|---|---|---|
| Sıva altı betonarme | Parmak ucuyla vurunca dolu ve tok bir ses gelir; yüzeyde derz yok, tavan duvarla aynı hizada başlar | Beton kütlesine giren uygun dübel ve kanca ya da montaj plakası; sıvanın kendisine değil | Eski bir kanca varsa onun betona mı sıvaya mı tutunduğunun kontrol edilmesini isteyin |
| Alçıpan asma tavan | Vurunca boş ses verir; tavan duvardan bir miktar aşağıda başlar, kenarda ince bir derz ya da gizli ışık bandı olur, spotlar bu tavana gömülüdür | Plakanın arkasındaki metal profil veya üstteki betonarme tavan; plakanın kendisi taşıyıcı değildir | Tavanın asma tavan olduğunu baştan söyleyin; askı çözümü ve süre buna göre değişir |
| Alçı göbek, kartonpiyer | Avize çıkışı süslü bir alçı göbeğin ortasındadır; kenarına vurunca gevrek, kuru bir ses duyulur | Göbek yalnız kaplamadır; askı onu geçip arkasındaki tavana ulaşmalıdır | Göbeğin çatlatılmadan nasıl geçileceğini ve gerekirse tamiratın kimde olduğunu sorun |
| Ahşap kaplama veya kirişli tavan | Yüzey tahta; kirişin geçtiği yerde ses daha tok, aralarda daha boş çıkar | Kirişin kendisi; kaplama tahtası ağır armatür taşımaz | Kirişin yeri bulunmadan delik açılmamasını isteyin |
| Çıkış yok, yalnız gömme spot | Tavanın ortasında hiçbir uç yok; aydınlatma baştan spotla kurulmuş | Önce bağlantı, sonra askı: sıra bu; ikisi aynı ziyarette bitmeyebilir | Bu durumu montajcıya değil önce elektrikçiye anlatın |
Kutudan çıkan kanca her tavana uymaz
Aramalarda sık geçen "avize takma aparatı" ve "avize takmak için kanca" ifadeleri, işin en yanlış anlaşılan yerini gösteriyor. Kutunun içinden bir vida-dübel takımı çıkması, o takımın sizin tavanınıza uygun olduğu anlamına gelmez. Üretici kutuyu tek bir ülkeye ve tek bir tavana göre hazırlamaz; içine konan şey çoğu zaman sağlam ve dolu bir tavan varsayan standart bir settir.
- Kablo yalnız elektriği taşır. Avizenin yükünü üstlenen şey ayrı bir parçadır ve bu parça tavanın malzemesine göre seçilir; ürünle birlikte gelmesi bir garanti değildir.
- Alçıpan için üretilmiş özel dübeller vardır ama bunlar plakanın taşıyabileceği yükü büyütmez, yalnız hafif armatürleri düzgün tutar. Ağır avizede çözüm dübel değiştirmek değil, askıyı taşıyıcıya ulaştırmaktır.
- Zincirle sarkan bir avize ile kanopisi doğrudan tavana oturan bir avize aynı askıyı istemez; ikincisinde tavan yüzeyinin düzgünlüğü de işin parçası olur.
- Yerinde duran eski kancayı kullanmak bedava görünür. Ama o kanca, sizden önceki hafif armatür için çakılmış olabilir ve kimse onu yeni avizenin yüküne göre seçmemiştir.
- Sorulacak tek cümle şu: "Bu avize için hangi askıyı kullanacaksınız ve neye tutunacak?" Cevabı yerinde bakmadan veremeyen usta zaten keşif isteyecektir; veremediği hâlde işe başlayan ustayla devam etmeyin.
Çok ampullü avizede montaj günü yapılacak bir iş daha
İç Ege'nin yazı uzun ve salonlar gün boyu kapalı kalıyor; çok ampullü bir avize bu koşulda hatırı sayılır bir ısı üretiyor. Montaj günü hâlâ merdiven ayaktayken ampulleri de birlikte değerlendirin. Duyun kaldırabileceği gücün aşılmaması, avizedeki bütün ampullerin aynı tip ve aynı renk sıcaklığında olması, kısma düğmesi kullanacaksanız uyumluluğun önceden sorulması bu ziyarette halledilir. Yüksek tavanlı bir salonda ampul değiştirmek her seferinde yeniden merdiven kurmak demek; tek tek yanan ampullerin peşinden yıl boyu koşmaktansa hepsini montajda yenilemek çok daha kolay.
"Avize takmak zor mu?" Cevap dört şeye bağlı
Bu yazı bilerek bir montaj tarifi vermiyor. Amacı, işi kimin yapacağına karar verirken ve usta ararken doğru soruları sorabilmeniz. Zorluğu belirleyen dört başlık var ve dördü birden hafif tarafa düşüyorsa iş gerçekten kısa sürer; biri bile ağır tarafa kaydığında hesap değişir.
- Ağırlık. Bir elle tutulup diğer elle bağlantı yapılabilecek bir armatürle, kaldırıp yerinde tutarken ayrıca bağlantı gerektiren bir avize aynı iş değil. İkincisi doğası gereği iki kişilik bir iştir ve ustanın bunu baştan planlaması gerekir.
- Tavanın yapısı. Yukarıdaki tablo bu yüzden yazının omurgası. Asma tavan, alçı göbek ve ahşap kaplamanın üçünde de görünen yüzey ile yükü taşıyan katman farklı yerlerde.
- Yükseklik. Erişim, işin süresini ve gereken ekipmanı doğrudan değiştirir. Yüksek salon tavanında merdiven yetmiyorsa platform gerekir; dengesiz bir merdivenin üstünde ağır bir parçayı yukarıda tutmaya çalışmak ev içinde en sık yaşanan kaza biçimlerinden biri.
- Mevcut tesisat. Çıkış yoksa, kablo eski ve kırılgansa, anahtar değişecekse ya da hatta toprak iletkeni bulunmuyorsa iş montajcının sınırını aşar. Bu tarafın nasıl ayrıldığını ve ustadan ne isteneceğini Efeler elektrikçi yazısında ayrıca anlatıyoruz.
Güvenlik tarafında pazarlık edilmeyecek iki nokta var. Birincisi, işe başlamadan önce o hattın sigortasının panodan indirilmesi ve kabloda gerilim kalmadığının ölçülerek doğrulanması; duvar anahtarını kapatmak tek başına yeterli sayılmaz, çünkü bazı tesisatlarda anahtar hattın öbür ucunu keser ve kablo enerjili kalır. İkincisi, metal gövdeli bir avizede toprak bağlantısının yapılması. Ustanız bunları atlıyorsa, atlamasına izin vermeyin.
Tavanınızın tipini, avizenin ağırlığını ve tavanda çalışan bir çıkış olup olmadığını birkaç satırda yazın; Hirovo'da bu ilçede kayıtlı ustaları görüp doğrudan yazışın. Keşif, kapsam ve fiyatı kendi aranızda konuşun.
Efeler'deki avize montajcılarını gör →Efeler'de avize montajı ücretini ne belirler?
Avize montajı için herkese uyan bir tarife yok ve avizeye ödediğiniz tutar montaj ücretinin göstergesi değil. Aynı görünen iki salon, tavanları farklı diye iki ayrı iş çıkarabiliyor. Teklifi asıl belirleyen kalemler şunlar:
- Avizenin kendisi: ağırlığı, dış ölçüsü ve kaç parçadan kurulduğu. Çok parçalı bir avizede parçaların yerinde dizilmesi işin büyük bölümünü oluşturur.
- Tavan tipi: askının doğrudan tutunabildiği bir tavan ile taşıyıcıya ulaşmak için takviye gereken bir tavan arasında hem süre hem malzeme farkı var.
- Erişim: merdivenle ulaşılan bir tavan ile platform gerektiren yüksek bir salon aynı hesaba girmez.
- Bağlantının durumu: tavanda çalışan bir çıkış var mı, yeni hat çekilecek mi, anahtar veya kısma düğmesi işi çıkıyor mu. Bu kalem işi montajdan elektrik işine taşır.
- Eski armatür: sökülecek mi, götürülecek mi, yerinden çıkan izin kapatılması isteniyor mu.
- Adet: aynı ziyarette birden fazla armatür taktırmak adet başına düşen payı azaltır; ikinci bir randevu ulaşımı yeniden fiyatlandırır.
- Adres ve zaman: şehir merkezi ile merkeze uzak mahalleler arasındaki yol ustanın gününde ayrı bir kalem; akşama ya da hafta sonuna kalan randevu da öyle.
- Keşif: ücretli mi, işi verirseniz düşülüyor mu. Tavanın ne olduğundan emin olmadığınız durumlarda keşif çoğu zaman en ucuz adımdır.
Sağlıklı yöntem, aynı işi aynı cümlelerle birden fazla ustaya anlatıp kapsamı yazılı almak. Bölgede o dönem hangi mesleklerde eleman arandığına bakmak da fikir verir; yoğun bir dönemde randevunun bir hafta ileriye düşebileceğini baştan hesaba katarsınız. İlçe için Efeler sayfasına, il geneli için Aydın sayfasına bakabilirsiniz.
Özetle
Efeler'de avizeyi bulmak sorun değil; işin asıl kısmı satın aldıktan sonra başlıyor. Montajı ayrı bir hizmet olarak planlayın, ürün ile işçiliğin kayıtlarını ayrı tutun, kutuyu randevudan önce açıp parçaları sayın. Ustayı aramadan önce tavanınızın hangi tip olduğunu ayırt edin: eski merkez dairelerinde soru mevcut kancanın neye tutunduğu, yeni sitelerdeki asma tavanda ise yükün hangi taşıyıcıya aktarılacağı. Kutudan çıkan askı takımının tavanınıza uygun olduğunu varsaymayın ve ustadan askının neye tutunacağını anlatmasını, kapandıktan sonra görünmeyecek noktanın fotoğrafını isteyin. Tavanda çalışan bir çıkış yoksa ya da toprak hattı bulunmuyorsa işiniz montajcıda değil elektrikçide başlar. Birkaç armatürü tek randevuya toplamak ise bu ilçede en kolay kazanç.