Hirovo
Hirovo
← Tüm yazılar

Yaşlı Bakıcısı Arıyorum: Yatılı mı Gündüzlü mü, Ücreti Ne Belirler, SGK'da Ne Gerekir?

· 9 dk okuma
Pencere kenarında yaşlı bir kişinin yüzüklü eli, başka bir elin üzerinde

Annenize ya da babanıza yaşlı bakıcısı arıyorsanız ilk soru kimi bulacağınız değildir. İlk soru, evde ne tür bir desteğe ihtiyaç olduğudur. Yemekte ve banyoda yardım bir iştir, serum ya da yara bakımı başka bir iş. Yatılı mı gündüzlü mü kararı da bu cevaba bağlıdır.

Bu rehber aileler için yazıldı. Bakıcı ile sağlık personeli arasındaki sınırı, çalışma biçimlerini, ücreti belirleyen kalemleri ve evdeki hazırlığı anlatıyoruz. Resmî hizmetlere nereden sorulacağına, yazılı anlaşmaya ve SGK bildirimine de değiniyoruz. Burada tanı ya da tedavi önerisi yok. Sağlıkla ilgili kararlar için hekiminize danışın.

Yaşlı bakıcısı mı, sağlık personeli mi? Önce ihtiyacı yazın

Aramaya başlamadan önce bir günü kâğıda dökün. Sabah kalkıştan gece yatışa kadar hangi işte yardım gerekiyor? Yemek, banyo, tuvalet, ilaç hatırlatma, yürüyüş, doktora gidiş. Gece kalkıyor mu? Yalnız kaldığında güvende mi? Bu liste hem aday görüşmesinde hem ücret konuşmasında elinizin altında olsun.

Evdeki ihtiyaç, kime düştüğü ve dikkat edilecek nokta.
İhtiyaçKim bakarDikkat
Yemek, eşlik, ev içi düzenYaşlı bakıcısıHangi ev işlerinin dahil olduğunu ayrıca konuşun
Banyo, giyinme, tuvalet, yürürken destekYaşlı bakıcısıKişiyi kaldırmak gerekiyorsa adayın deneyimini sorun
İlacı saatinde hatırlatmaYaşlı bakıcısıHekimin yazdığı takvime uyar, dozu değiştirmez
Enjeksiyon, serum, yara bakımıSağlık personeliHekimin yönlendirmesi gerekir, bakıcıya bırakılmaz
Yeni ya da kötüleşen belirtiHekimBakıcı gördüğünü aktarır, tanı koymaz

Bir adayın “yaparım” demesi bu sınırı değiştirmez. Bakım ihtiyacı zamanla değişebilir. Değiştiğinde hekime danışın ve görev listesini yenileyin. Sağlık personeli de gerekiyorsa bunu bakıcının işinden ayrı bir iş olarak planlayın.

Yatılı yaşlı bakıcısı, gündüzlü ya da saatlik: hangisi uygun?

Doğru seçim, bakılan kişinin gece ve gündüz ne kadar yalnız kalabildiğine bağlıdır. Aşağıdaki tablo karar vermek için bir başlangıçtır.

Çalışma biçimine göre uygun durum, dikkat edilecek nokta ve ücrete etkisi.
Çalışma biçimiUygun olabileceği durumDikkatÜcrete etkisi
YatılıGece de yanında birinin bulunması gerekiyorBakıcının ayrı dinlenme alanı olsun, gece kalkışları yazılsınGece sorumluluğu, iş yükü ve izin düzeni
GündüzlüGeceleri ailesi yanında ya da gece güvendeGeliş ve gidiş saati belli olsun, sonrasında kimin sorumlu olduğu netleşsinÇalışılan saatler, iş yükü ve ulaşım
Saatlik ya da refakatYalnız belli işler için destek gerekiyor: doktora gidiş, belli saatlerde eşlikİş tek tek yazılsın, ayda kaç gün çalışılacağı SGK usulünü etkilerSaat, iş türü ve mesafe

Yatılı düzende bakıcının nerede kalacağını, yemeğin nasıl çözüleceğini ve izin günlerinde kimin bakacağını önceden konuşun. Gündüzlü düzende en kritik an, bakıcının çıktığı saattir. O saatten sonra evde kimin olacağını belirleyin. Emin değilseniz önce kısa bir deneme konuşabilirsiniz. Deneme sırasında bakılan kişinin ne hissettiğini de sorun.

Yaşlı bakıcısı ücretini ne belirler?

Yatılı yaşlı bakıcısı fiyatları için geçerli tek bir liste yoktur. Aynı unvanın arkasında farklı işler olabilir. Tutarı şu kalemler etkiler:

  • Çalışma biçimi. Yatılı, gündüzlü ya da saatlik olması işin kapsamını değiştirir.
  • Bakım yükü. Kişi kendi yürüyor mu, yataktan kaldırılması gerekiyor mu?
  • Gece düzeni. Gece kalkmak gerekiyor mu, bu işe dahil mi?
  • Ev işleri. Yemek, temizlik ve çamaşır göreve giriyor mu?
  • Bakılan kişi sayısı. Evde birden fazla kişiye bakılacaksa bunu baştan söyleyin.
  • Deneyim. Benzer bir bakım işinde çalışmış olması fiyatı etkileyebilir.
  • Konum ve ulaşım. Evin yeri ve yol masrafını kimin karşılayacağı.
  • İzin ve yedek kişi. İzin günlerinde başka biri gelecek mi, bedeli kim ödeyecek?
  • Sigorta ve şirket bedeli. Sigortayı kim yapıyor, rakama hizmet bedeli giriyor mu?

Karşılaştırırken her adaya aynı görev listesini verin. Düşük görünen bir rakam gece işini ya da sigortayı içermiyor olabilir. Sağlık personeli gerekiyorsa onun ücretini ayrı düşünün.

Yaşlı bakımı için talebinizi yazın

Günlük işleri, çalışma biçimini ve ilinizi anlatın. Hirovo’da bu alanda kayıt henüz az. Bölgenizde uygun biri varsa size teklif verebilir, yanıt gelmeyebilir de. Bu rehberdeki kontrolleri her adayla kullanabilirsiniz.

Yaşlı bakımı için talep oluşturun →

Evi hazırlayın: düşme riski, ilaç takvimi, acil numaralar

Bakıcı gelmeden önce yapılacak birkaç düzenleme onun işini de bakılan kişinin güvenliğini de kolaylaştırır.

  • Düşme riski. Geçiş yollarını açın. Kayan halıları ve yerdeki kabloları kaldırın. Yatak ile tuvalet arasındaki yolu gece de aydınlık tutun. Banyoda kaymayı önleyen önlemleri ve tutunma desteğini düşünün.
  • İlaç takvimi. Hekimin yazdığı ilaçları, saatleriyle birlikte tek bir listeye geçirin. Verilen ilacı işaretlemek için yer açın. Listeyi hekim değiştirdiğinde siz de güncelleyin.
  • Acil numaralar. 112’yi, aile yakınlarını ve takip eden hekimi görünür bir yere yazın. Evin açık adresini, bilinen alerjileri ve kullanılan ilaçları da ekleyin.
  • Günlük defter. Yemek, uyku ve fark edilen değişiklikler için basit bir defter tutulsun. Bu notları hekimle paylaşabilirsiniz.
  • Para ve eşya. Banka kartı ve şifre vermeyin. Evin harcamaları için ayrı bir düzen kurun, fişleri saklatın. Değerli eşyaları kaldırın.

Acil durumda 112’yi arayın. Bunu bakıcıya ilk gün söyleyin ve size ne zaman haber vereceğini konuşun. Bakıcı tıbbi işlem yapmaz. Enjeksiyon, serum ve yara bakımı için hekimin yönlendirmesi ve sağlık personeli gerekir.

Evde yaşlı bakımı için resmî hizmetler: nereye sorulur?

Özel bakıcı ararken resmî hizmetleri de öğrenin. Resmî evde sağlık hizmeti ve belediyelerin evde bakım hizmetleri vardır. Kapsam ve şart yere ve kuruma göre değişir. Bu yüzden burada kesin bir hak ya da destek tutarı yazmıyoruz. Şu kurumlara sorun:

  • Sağlık Bakanlığı evde sağlık birimi
  • Oturduğunuz yerin belediyesi
  • Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü

Başvururken üç şeyi öğrenin: hangi belge isteniyor, hizmet neleri kapsıyor, hangi işler aileye kalıyor. Aldığınız cevaba göre bakıcının görev listesini yeniden gözden geçirin. Resmî hizmet aldığınız günler ve işler bakıcının yükünü değiştirebilir.

Yazılı anlaşma: görevler, dinlenme, izin ve gece

Adayla görüşürken

Kimliğini görün. Daha önce hangi tür bakım işinde çalıştığını sorun, referans isteyin ve referansla gerçekten konuşun. Bakılan kişinin durumunu dürüstçe anlatın. Görüşmeyi mümkünse evde ve bakılacak kişinin yanında yapın.

Anlaşmaya ne yazılmalı?

  • Görev listesi. Yapılacak işler tek tek yazılsın, tıbbi işlemlerin kapsam dışı olduğu da belirtilsin.
  • Çalışma günleri ve saatleri. Başlangıç ve bitiş açık olsun.
  • Dinlenme. Yatılı kalan kişinin de dinlenmeye ihtiyacı vardır. Gün içinde ne zaman dinleneceğini, o sırada kimin bakacağını yazın.
  • İzin. Hangi gün izinli olacak? O gün aileden biri mi gelecek, yedek biri mi?
  • Gece. Gece kalkmak işe dahil mi? Üst üste uykusuz geçen gecelerde ne yapılacak?
  • Ücret ve ödeme. Tutar, ödeme günü ve ödeme yolu yazılsın. Ödemenin kaydı kalsın.
  • Ayrılma. İki tarafın ne kadar önce haber vereceği konuşulsun, çünkü bakım aniden boşta kalmamalı.

Yasal süreleri burada yazmıyoruz. Dinlenme ve izin kurallarından emin değilseniz Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’na sorun.

SGK: yaşlı bakıcısı için sigortayı kim yapar?

Evde çalışan için SGK ev hizmetleri bildirimi söz konusudur. Ayda 10 gün ve üzeri çalışan kişiyi işveren sigortalı yapar. Doğrudan çalıştırıyorsanız sorumluluk sizdedir. 10 günden az çalışan için ayrı bir usul vardır. Hangi bildirimin verileceğini ve primin nasıl ödeneceğini SGK’ya sorun. Bunun için bakıcının ayda kaç gün çalışacağını baştan belirleyin.

Şirket üzerinden bakıcı bulmak ile bakıcıyı doğrudan çalıştırmak aynı şey değildir. Farkı yazıyla netleştirin:

Doğrudan çalıştırma ile şirket üzerinden çalışma arasındaki fark.
KonuDoğrudan çalıştırmaŞirket üzerinden
SigortaSorumluluk sizdedirKimin yaptığını sözleşmeye yazdırın, belgesini isteyin
AnlaşmaBakıcıyla yapılırTarafların kim olduğunu sorun, görev listesi eklensin
ÖdemeBakıcıya yapılırRakamın neleri kapsadığını ve faturayı sorun
Bakıcı gelemezseYedek planı siz kurarsınızYerine kimin geleceğini yazdırın

Bir aracı “sigorta bizde” derse bunu sözlü bilgi olarak bırakmayın. Hirovo üzerinden tanıştığınız kişiyle de sigortayı kimin yapacağını yazıyla netleştirin.

Yabancı uyruklu bakıcı için çalışma izni gerekir. Güncel usulü Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’ndan öğrenin. Adayın ya da aracının söylediğini kurumdan doğrulayın.

Bakılan kişinin onayı ve saygı dili

Bakıcı, annenizin ya da babanızın evine ve günlük hayatına girer. Bu yüzden karar yalnız çocukların kararı olmamalı. Mümkünse görüşmeye onu da katın. Kimin geleceğini onunla konuşun. Yemek, giyim ve banyo saati gibi kendi seçebileceği konuları ona bırakın.

Adayla saygı dilini de konuşun. Ona çocuk gibi hitap edilmesin. Yanındayken ondan başka biriymiş gibi söz edilmesin. Banyo ve tuvalette mahremiyetine özen gösterilsin. Bakım başladıktan sonra zaman zaman bakılan kişiyle baş başa konuşun, nasıl hissettiğini sorun.

Unutkanlık, kafa karışıklığı ya da demans gibi bir durum varsa hekime danışın. Bu yazı tanı koymaz. Bakımın nasıl yapılacağını, nelere dikkat edileceğini ve kararları nasıl almanız gerektiğini hekimle konuşun. Hekimin önerilerini bakıcıya da aktarın.

Özetle

Önce günlük ihtiyacı yazın ve bakıcının işi ile sağlık personelinin işini ayırın. Gece durumuna göre yatılı, gündüzlü ya da saatlik düzeni seçin. Her adaya aynı görev listesini verin, ücreti bu kapsamla karşılaştırın. Evi düşme riskine karşı hazırlayın, ilaç listesini ve 112 dahil acil numaraları görünür yere koyun. Evde sağlık ve belediye hizmetlerini kurumlara sorun. Görevleri, dinlenmeyi, izni ve geceyi yazılı hale getirin, sigortayı kimin yapacağını netleştirin. Bakılan kişinin onayını ve mahremiyetini en başından gözetin.

Sık sorulan sorular

Yatılı yaşlı bakıcısı fiyatları neye göre değişir?

Tek bir fiyat listesi yoktur. Tutarı bakım yükü, gece kalkışları, kişiyi kaldırma gereği, ev işlerinin kapsamı, izin düzeni, konum ve sigortanın kim tarafından yapılacağı belirler. Şirket üzerinden çalışıyorsanız hizmet bedeli de hesaba girer. Karşılaştırma için her adaya aynı görev listesini verin. Rakamın neleri kapsadığını yazılı olarak sorun. Aksi hâlde farklı işleri karşılaştırmış olursunuz. Görüşmede gece düzenini ve izin gününü de netleştirin. Sağlık personeli gerekiyorsa onun ücretini ayrı düşünün.

Yaşlı bakıcısı ne iş yapar, ne yapmaz?

Yaşlı bakıcısı günlük yaşamda destek olur. Yemek, banyo, giyinme, tuvalet, yürürken yardım, eşlik etme ve hekimin yazdığı takvime göre ilacı hatırlatma bu işlere örnektir. Tıbbi işlem yapmaz. Enjeksiyon, serum ve yara bakımı gibi işler için hekimin yönlendirmesi ve sağlık personeli gerekir. Tanı koymaz, ilaç dozunu da değiştirmez. Ev işlerinin ne kadarının göreve dahil olduğunu baştan konuşun ve görev listesini yazılı hale getirin. Böylece iki taraf da beklentiyi bilir.

Yaşlı bakıcısını SGK’lı yapmak zorunlu mu?

Evde çalışan için SGK ev hizmetleri bildirimi söz konusudur. Ayda 10 gün ve üzeri çalışan kişiyi işveren sigortalı yapar. Bakıcıyı doğrudan çalıştırıyorsanız bu sorumluluk sizdedir. 10 günden az çalışan için ayrı bir usul vardır. Hangi bildirimi vereceğinizi ve primi nasıl ödeyeceğinizi SGK’ya sorun. Şirket üzerinden çalışıyorsanız sigortayı kimin yaptığını sözleşmeye yazdırın ve belgesini isteyin. Çalışma günlerini baştan belirlemek de doğru usulü sormanızı kolaylaştırır.

Evde yaşlı bakımı için şartlar neler, resmî destek var mı?

Resmî evde sağlık hizmeti ve belediyelerin evde bakım hizmetleri vardır. Ancak kapsam ve şart yere ve kuruma göre değişir, bu yüzden kesin bir hak saymayın. Sağlık Bakanlığı evde sağlık birimine, belediyenize ve Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü’ne sorun. Başvururken bakılan kişinin durumunu ve evde kimin yaşadığını anlatın. Hangi belgenin istendiğini, hizmetin neleri kapsadığını ve hangi işlerin aileye kaldığını öğrenin. Özel bakıcı planınızı bu cevaba göre yapın.

Annem bakıcı istemiyor, ne yapabilirim?

Önce neden istemediğini dinleyin. Evine yabancı birinin girmesi, masraf ya da bağımsızlığını kaybetme kaygısı olabilir. Görüşmeye onu da katın ve adayla tanışmasını sağlayın. Önce belli saatlerde gelen biriyle başlamayı konuşabilirsiniz. Karar verebildiği konularda seçimi ona bırakın. Unutkanlık ya da kafa karışıklığı varsa ve kararlarını değerlendirmekte zorlanıyorsanız hekime danışın. Güvenliğiyle ilgili endişeniz varsa bunu da hekimle ve aile yakınlarınızla birlikte konuşun.

Yabancı uyruklu bakıcı çalıştırabilir miyim?

Yabancı uyruklu bakıcı için çalışma izni gerekir. Güncel usulü Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’ndan öğrenin. Adayın ya da aracının sözlü bilgisiyle yetinmeyin. İşe başlamadan önce kurumun istediği belgeleri ve izin sürecini sorun. Şirket üzerinden çalışıyorsanız izni ve sigortayı kimin takip ettiğini sözleşmeye yazdırın. Görev listesi, dinlenme ve izin düzeni, ödeme günü gibi konuları da uyruktan bağımsız olarak aynı şekilde yazılı netleştirin.


Bu işi yaptıracaksan ücretsiz ilan ver, çevrendeki usta ve firmalar görsün. Dilersen önce yayındaki ilanlara göz at.