Evden Eve Nakliyat: Teklif Almadan Önce Bilmen Gereken Her Şey

Taşınmanın maliyeti kamyonun büyüklüğüyle değil, hazırlığın kalitesiyle belirlenir. Aynı daireden aynı daireye taşınan iki kişiden biri, ödeyeceğini taşınmadan önce kuruşu kuruşuna bilir; diğeri kamyon kapının önündeyken asansör ücretini, ambalaj farkını ve "bu dolap sökülecekmiş" cümlesini duyar. Aradaki farkı yaratan şey şans değil, teklif alırken sorulan beş altı sorudur.

Bu yazı taşınmayı kendin yapman için değil, doğru firmayı doğru fiyata seçmen için. Keşifte tam olarak neyin ölçüldüğünü, telefondaki rakamın neden bağlayıcı olmadığını, sigortanın gerçekte neyi kapsadığını, dış cephe asansörünün ne zaman zorunlu hâle geldiğini ve sözleşmede hangi maddelerin bulunması gerektiğini anlatıyor.

Telefondaki rakam fiyat değil, tahmindir

"3+1 taşıyorum, ne kadar tutar?" sorusuna verilen cevap bir teklif değildir. Çünkü nakliyat fiyatını belirleyen üç değişkenin üçü de o telefon konuşmasında bilinmiyor: eşyanın gerçek hacmi, iki adresin çalışma koşulları ve hizmetin kapsamı. Oda sayısı bunların hiçbirini anlatmaz — aynı 3+1'in eşya yükü, evde kaç yıl oturulduğuna ve depo-balkon-tavan arası doluluğuna göre iki katına kadar değişir.

Sektörün ölçü birimi metreküptür, oda değil. Metreküp, eşyanın kamyon kasasında kapladığı hacimdir ve envanterden hesaplanır: kaç koltuk, kaç dolap, kaç koli, buzdolabı ve çamaşır makinesi dahil mi, piyano ya da kasa gibi özel taşıma gerektiren bir parça var mı. Bu hesap yapılmadan verilen rakam, taşıma günü "kamyon almadı, ikinci sefer gerekecek" cümlesine dönüşür ve ikinci sefer her zaman ilkinden pahalıdır.

Dolayısıyla telefonda kesin fiyat isteme; mantıklı bir firma da vermez. Bunun yerine şunu sor: Keşif yapıyor musunuz, keşiften sonra verdiğiniz fiyat yazılı ve bağlayıcı mı? Bu tek soru, teklif toplarken ciddi firmayı ciddi olmayandan ayırır.

Keşifte tam olarak ne ölçülür?

Keşif, satış görüşmesi gibi görünen ama aslında teknik bir ölçüm olan adımdır. Şehir içi taşımalarda genelde ücretsizdir. Video ile uzaktan keşif de yaygınlaştı ve gerçekten çalışır — yeter ki dolapların içini, balkonu, depoyu, tavan arasını ve merdiveni gezdiresin. Gizlediğin her koli, taşıma günü ek ücret olarak geri gelir.

Eşya tarafı

• Sökülüp takılacak parçalar: gardırop, yatak başlığı, mutfak masası, çalışma masası, TV ünitesi. Montaj-demontaj fiyata dahil mi, ayrı kalem mi?
• Özel taşıma isteyen parçalar: piyano, çelik kasa, büyük akvaryum, mermer masa tablası, ölçü verilerek yapılmış cam raflar, büyük ekran televizyon. Bunların hepsi ayrı ambalaj ve bazen ayrı ekip ister.
• Beyaz eşya sayısı ve durumu: ankastre fırın ve ocağın sökümü çoğu zaman nakliyecinin değil, servisin işidir. Bunu kimin yapacağını baştan netleştir.
• Kırılabilir yoğunluğu: vitrin dolusu porselen ile aynı hacimdeki kitap kolisi, aynı ambalaj işçiliğini istemez.
• Taşınmayacaklar: satılacak, bağışlanacak ya da atılacak eşyayı keşiften önce ayır. Hacim düştükçe fiyat düşer; taşınmanın en kolay tasarrufu budur.

Bina ve sokak tarafı — iki adres için birden

Keşfin en çok atlanan yarısı burasıdır ve sürprizlerin çoğu buradan çıkar. Çünkü fiyat yalnız çıkılan evi değil, girilecek evi de kapsar.

• Her iki adreste kaçıncı kat, asansör var mı, varsa eşya asansöre giriyor mu (asansörün kapı genişliği ve derinliği belirleyicidir).
• Merdiven sahanlıkları dönüşlü mü; dönüşlü merdivende uzun mobilya bazen hiç geçmez.
• Kamyon binaya yanaşabiliyor mu; sokak dar mı, tek yön mü, park sorunu var mı, taşıma mesafesi kaç metre.
• Sitede giriş izni, güvenlik prosedürü, taşıma için belirlenmiş saat aralığı ya da yönetimden alınması gereken depozito var mı.
• Kapı genişlikleri: kanepe ve buzdolabı kapıdan geçmiyorsa çözüm balkondan asansörle almaktır, bu da ayrı bir kalemdir.

Dört ayrı iş: parça eşya, komple ev, ofis ve şehirler arası

Bunlar aynı sektörün hizmetleri ama fiyatlama mantıkları birbirinden farklı. Hangisini istediğini doğru adlandırmak, doğru teklifi almanın yarısıdır.

"Sigortalı taşıma" cümlesi tek başına bir şey anlatmaz

Nakliyat sigortası gerçek bir üründür; "sigortalıyız" cümlesi ise pazarlama cümlesidir. İkisini karıştırmamak, taşınmanın en pahalı hatasından korunmanı sağlar. Sorulacaklar şunlar:

• Poliçe var mı, örneğini görebilir miyim? Sözlü "sigortalıdır" beyanı yeterli değil. Poliçede taşıyanın adı, teminat tutarı ve geçerlilik tarihi yazar.
• Teminat limiti kaç? Eşyanın toplam değerinin altında bir limit, hasar hâlinde farkı senin ödeyeceğin anlamına gelir.
• Muafiyet var mı? Belli bir tutarın altındaki hasarların ödenmediği bir eşik olabilir — çizilen bir dolap kapağı çoğu zaman bu eşiğin altında kalır.
• Hangi hasarlar kapsam içinde? Dar kapsamlı poliçeler yalnız kaza, devrilme, yangın gibi olayları karşılar; taşıma sırasındaki çarpma-düşürme hasarı için "geniş kapsam" gerekir.
• Ambalajı kimin yapması şart? Birçok poliçe, ambalajı taşıyan firma yapmadıysa kırılan eşyayı kapsam dışı bırakır. Kolileri kendin hazırlayıp sigortaya güvenmek çelişkilidir.
• Değerli parçalar beyan edilmeli mi? Piyano, antika, tablo ve benzeri parçalar genelde ayrıca beyan edilmeden teminat kapsamına girmez.

Hasar çıktığında zamanlama her şeydir: tutanak, teslim belgesi imzalanmadan önce tutulur. Eşya indirilirken kırık ya da çizik gördüğün anda ekibi durdur, fotoğrafla, tutanağa yaz, iki taraf imzalasın. Ambalajlı teslim aldığın kolilerde hasar açılınca anlaşılacaksa tutanağa "ambalajlı teslim alındı, açılışta kontrol edilecek" notunu düşür. İmzayı attıktan sonra "aslında şu da kırılmıştı" demek, ispat gücü olmayan bir cümledir.

Bir de belge tarafı var: yurt içi ticari eşya taşımacılığı Karayolu Taşıma Yönetmeliği'ne tabidir ve firmanın yetki belgesi (evden eve nakliyatta yaygın olarak K türü belge) bulunması gerekir. Fatura kesen, sözleşme imzalayan ve yetki belgesi olan bir firmayla; kamyonetiyle iş alan bir kişi arasındaki fark, işler yolunda gittiğinde hiç görünmez — sorun çıktığında ise tek fark odur.

Dış cephe asansörü: ne zaman gerekir, ücreti neden ayrı?

Sektörde "mobilya asansörü", "dış cephe asansörü" ya da "U tipi asansör" denen ekipman, eşyanın merdivenden değil pencereden/balkondan indirilip çıkarılmasını sağlar. Yasal bir zorunluluk değildir; fiziksel bir zorunluluktur ve şu üç durumdan biri varsa gerekir:

• Bina asansörü yok ya da eşya asansöre sığmıyor (özellikle gardırop, kanepe, buzdolabı).
• Merdiven dönüşlü ve dar; uzun parçalar sahanlıkta dönemiyor.
• Kat yüksek. Merdivenle taşımada her kat işçilik ve süre demektir; belli bir kattan sonra asansör hem daha ucuz hem daha az riskli olur.

Ücreti neden ayrı yazılır? Çünkü asansör çoğu zaman firmanın kendi ekipmanı değildir, dışarıdan gün/saat üzerinden kiralanır ve yerleşimi için sokakta yer, bazen belediyeden yol işgal izni gerekir. Bu yüzden teklifte "asansör dahil mi, dahilse kaç saat, süre aşımında ne olur, iki adres için de dahil mi" sorularını sor. En sık yaşanan sürpriz, asansörün yalnız çıkılan ev için hesaplanmış olmasıdır.

Ambalaj, montaj-demontaj ve depolama

Teklifler arasındaki farkın büyük kısmı bu üç kalemde saklıdır. İki teklifi karşılaştırmadan önce üçünün de aynı şeyi kapsadığından emin ol.

• Ambalaj malzemesi kime ait? Koli, balonlu naylon, streç film, kırılabilir kâğıdı, elbise kolisi ve battaniye genelde firmaya aittir ama "dahil" olduğu her zaman söylenmez. Malzeme dahilse sınırı da sor: on koliye kadar mı, sınırsız mı?
• Paketlemeyi kim yapıyor? Firmanın paketlemesi ek işçiliktir; ama sigortanın çalışması için çoğu zaman şarttır. Kendin paketleyeceksen kolileri taşımadan bir gün önce hazır et — taşıma günü paketleme, ekibin saatini yakar ve fiyatı büyütür.
• Montaj-demontaj dahil mi? Sökülen mobilyanın yeni evde aynı gün kurulması ayrı bir taahhüttür. "Söküyoruz" demek "kuruyoruz" demek değildir; sözleşmede ikisi de yazsın.
• Arada boşluk varsa depolama: eski evden çıkış ile yeni eve giriş aynı güne denk gelmiyorsa eşya depoda bekler. Burada sorulacaklar net: depo nemli mi/ısıtmalı mı, eşya konteynerde mi açık alanda mı duruyor, depolama süresi nasıl faturalanıyor, depodaki eşya da sigortalı mı ve depoya giriş-çıkış için ek nakliye ücreti var mı.
• Taşınma sonrası temizlik: boş evin temizliği nakliyecinin işi değildir, ayrı bir hizmettir — ev ve ofis temizliği başlığından ayrıca planlanır. Kiradan çıkıyorsan depozitonun geri alınması çoğu zaman buna bağlıdır.

Sözleşme, kapora ve ödeme zamanlaması

Nakliyat, sözleşmesiz yapıldığında tarafların hafızasına bırakılan bir iştir; ve iki tarafın hafızası hasar çıktığında hiç uyuşmaz. Yazılı olması gereken maddeler:

• Çıkış ve varış adresleri, taşıma tarihi ve saat aralığı.
• Fiyatın neyi kapsadığı: işçilik, araç, ambalaj, montaj-demontaj, asansör, kat farkı, uzun taşıma mesafesi, otoyol ve köprü ücretleri.
• Fiyata dahil olmayan kalemler — bu satır çoğu sözleşmede yoktur ve tam da bu yüzden yazılmalıdır.
• Eşya listesi ya da en azından metreküp beyanı; özel parçalar (piyano, kasa, akvaryum) ayrıca yazılı.
• Sigorta bilgisi: poliçe numarası, teminat, muafiyet.
• Hasar hâlinde izlenecek yol ve başvuru süresi.
• Gecikme ve iptal koşulları: firma gelmezse ne oluyor, sen iptal edersen kapora ne oluyor.

Kapora normaldir; makbuzsuz kapora değildir. Kaporayı mümkünse banka üzerinden, firmanın adına ve açıklama yazarak öde — bu tek adım, sonradan "böyle bir ödeme yapılmadı" tartışmasını bitirir. Bakiyeyi taşıma bitmeden ödeme. Doğru sıra şudur: eşya indirilir, montajlar yapılır, kontrol turu atılır, tutanak varsa yazılır, sonra ödeme. Fatura iste; garanti, sigorta ve olası bir tüketici başvurusunun tek dayanağı odur.

Takvim: neden ayın ortası ve hafta içi daha ucuz?

Nakliyat, talebi son derece düzensiz dağılan bir sektör. Yoğunluk şurada toplanır: ayın son haftası (kira dönemleri), hafta sonları (izin günleri) ve okulların açılmasına yakın haftalar. Eylül, yılın en yoğun aylarından biridir — ev değiştirmeyi okul takvimine göre planlayan aileler aynı iki-üç haftayı hedefler.

• Randevu: yoğun dönemde en az iki-üç hafta, sakin dönemde bir hafta önceden. Yoğun haftada son gün arayan kişi hem yüksek fiyata razı olur hem de kalan tek ekibi alır.
• Gün seçimi: aynı iş için ayın ortası ve hafta içi genelde daha uygundur; firma o gün aracını boş bırakmak istemez.
• Erken saat: sabah başlayan taşıma aynı gün biter. Öğleden sonra başlayan taşımada montaj ertesi güne kalır ve ekip iki gün ayırmak zorunda kalır.
• Hava ve mevsim: yağmurda dış cephe asansörü çalışması zorlaşır, kışın gün kısadır. Yedek bir gün belirlemek, iptal tartışmasından ucuzdur.

En sık üç şikâyet — ikisi baştan önlenebilir

1. "Fiyat taşıma günü değişti." Neredeyse her zaman keşifsiz alınan tahmini fiyattan doğar. Önlemi tek cümle: keşif yaptır ve fiyatı yazılı al; sözleşmede fiyata dahil olmayan kalemler ayrıca yazsın.
2. "Eşyam hasar gördü, kimse sahip çıkmadı." Bunun önlemi de baştan alınır: poliçeyi görmek, ambalajı kimin yapacağını netleştirmek ve teslim belgesini imzalamadan tutanak tutmak. Üçü de taşıma bittikten sonra yapılamaz.
3. "Ekip gelmedi ya da geç geldi." Üçüncüsü tamamen önlenemez — ama etkisi küçültülebilir: sözleşmede saat aralığı ve gecikme koşulu bulunsun, taşımadan bir gün önce teyit araması yap, yeni evin anahtarını ve asansör iznini bir gün önceden hazırla. Kritik bir tarihe (kira bitişi, tapu devri) sıfır boşlukla dayanmamak da bu şikâyetin zararını yarıya indirir.

Bölgene göre nakliyeci ve hizmetler

Yakınındaki evden eve nakliyat firmalarına ulaşabilir, taşınmaya bağlı diğer işleri de aynı yerden planlayabilirsin. Bölgendeki iş ilanları ve hizmet verenler için şu illere bakabilirsin: İstanbul · Ankara · İzmir.

Özetle

Evden eve nakliyatta iyi sonuç, iyi keşifle başlar: oda sayısı değil metreküp konuşulur, iki adres birden ölçülür, dolapların içi ve depo gizlenmez. Fiyatı yazılı ve kapsamıyla birlikte al; "sigortalıyız" cümlesiyle yetinme, poliçeyi gör. Asansörün hangi adres için ve kaç saat hesaplandığını sor, ambalaj ile montajın dahil olup olmadığını sözleşmeye yazdır, kaporayı makbuzla ve bakiyeyi iş bittikten sonra öde. Hasar varsa tutanağı teslim belgesini imzalamadan tut. Randevuyu ayın ortasına ve hafta içine denk getirebiliyorsan, hiçbir şeyden ödün vermeden fiyatı da düşürmüş olursun.