Bir kurum belgenizin çevirisini istedi: diploma, doğum belgesi, vize dosyası, evlilik evrakı ya da şirket belgesi. Şimdi bir yeminli tercüman bulmanız gerekiyor, ama sorular birikiyor. Noter onayı şart mı? Apostil ne zaman alınır? Ücreti ne belirler?
Bu rehber, çeviriyi yaptıracak kişi için yazıldı. Önce işleminizde ne istendiğini nasıl öğreneceğinizi anlatıyoruz. Sonra tercümanı doğrulamaya, belge hazırlığına, fiyat kalemlerine ve teslimde yapılacak kontrole geçiyoruz. Kesin bir belge listesi vermiyoruz, çünkü son sözü belgeyi isteyen kurum söyler.
Noter onaylı çeviri ne zaman gerekir? Önce kuruma sorun
Çeviriye para vermeden önce yapılacak ilk iş kısa bir sorudur. Belgeyi isteyen kuruma çevirinin hangi biçimde olması gerektiğini sorun. Aynı belge, işleme ve kuruma göre farklı biçimde istenebilir. Bir kurum yeminli tercümanın imzasını yeterli görebilir, başka bir kurum noter onayı isteyebilir. Bir üçüncüsü üstüne apostil arayabilir.
Cevabı mümkünse yazılı alın. Kurumun başvuru listesi, e-posta ya da mesaj işinizi görür. Telefonda konuştuysanız kiminle ve hangi tarihte konuştuğunuzu not edin. Yanlış biçimde yapılan çeviri kabul edilmezse işi yeniden yaptırmanız gerekebilir. Bu, hem zaman hem masraf demektir.
| İşlem | Söz konusu olabilecek belgeler | Kuruma sorun |
|---|---|---|
| Yurt dışında eğitim | Diploma, not dökümü | Çeviri yeminli mi olmalı? Noter onayı ve apostil gerekiyor mu? |
| Vize başvurusu | Doğum belgesi, kimlik bilgileri, iş ve gelir evrakı | Hangi belgelerin çevirisi isteniyor? Çeviri hangi dilde olmalı? |
| Evlilik işlemi | Doğum belgesi, medeni durum evrakı | Belgenin ve çevirinin geçerlilik süresi var mı? |
| Yabancı belgeyi Türkiye’de kullanmak | Yabancı diploma, doğum ya da evlilik belgesi | Belgenin aslında apostil aranıyor mu? Çeviri noter onaylı mı olmalı? |
| Şirket işlemi | Ticari evrak, vekâletname, imza belgesi | Dosyanın tamamı mı, yalnız istenen sayfalar mı çevrilecek? |
Belge yurt dışında kullanılacaksa bir soru daha sorun: çeviriyi Türkiye’de yaptırmak yeterli mi, yoksa kurum kendi ülkesinde yetkili bir tercüman mı istiyor? Bu cevabı almadan tercüman aramaya başlamayın. Başvuru formunda ya da kurumun yazısında çeviriyle ilgili bir cümle varsa onu tercümana da gösterin.
Yapay zekâ çevirisi resmî işlemde yeter mi?
Yapay zekâ aracıyla çıkarılan taslak, belgenin ne dediğini anlamanıza yardım edebilir. Ama resmî işlemde tek başına yetmeyebilir. Kurum, çeviride sorumluluk alan bir tercümanın imzasını arayabilir. Hazır metni tercümana götürmeyi düşünüyorsanız önce sorun: onu kendi imzasıyla kabul eder mi, yoksa baştan mı çevirir? Kimlik ya da diplomanızı böyle bir araca yüklemeden önce de iki kez düşünün.
Yeminli tercüman ile noter onayı aynı şey değil
Bu iki kavram ayrı adımlardır. Yeminli tercüman, noter huzurunda yemin etmiş tercümandır. Çeviriyi yapar ve altına imza atar. Noter onayında ise noter, çevirinin üzerindeki tercüman imzasını tasdik eder.
Noter onayı çevirinin içeriğini doğrulamaz. Noter imzayı tasdik eder, çevirinin doğruluğunu değil. Adınız, bir tarih ya da numara yanlış yazıldıysa onaylı çeviride de yanlış kalır. Bu yüzden metni onaydan önce siz de okuyun.
Bir adım daha var: uyum. Çeviriyi onaylatacağınız noterle tercümanın ilişkisini önceden konuşun. Tercümanın o noterde yeminli olması gerekebilir. Tercümana “Hangi noterde yeminlisiniz?” diye sorun. Onayı başka bir noterden almak istiyorsanız bunun mümkün olup olmadığını o notere danışın. Bu kısa soru, çeviri bittikten sonra noter kapısından geri dönmenizi önleyebilir.
Yeminli tercüman nasıl doğrulanır?
“Yeminliyim” sözünü tek başına yeterli saymayın. Birkaç açık soru, karşınızdakinin işi nasıl yürüttüğünü gösterir:
- Noter. Hangi noterde yeminlisiniz? Noterin adını yazılı verir misiniz?
- Dil. Yemininiz hangi diller için geçerli? Çeviri hangi dilden hangi dile yapılacak?
- Belge türü. Bu tür belgeyle daha önce çalıştınız mı?
- Süreç. Noter onayını siz mi alıyorsunuz, ben mi gideceğim?
- Düzeltme. Hata çıkarsa nasıl düzeltilir? Yeniden onay masrafı kime ait olur?
Cevaplardan emin olamazsanız onay alacağınız notere doğrudan sorun. Bir büro üzerinden çalışıyorsanız çeviriyi kimin imzalayacağını ve onayın hangi noterden alınacağını da öğrenin. Kurumun kendi tercüman listesi varsa bu sorular o listenin yerine geçmez; önce listeye bakın.
Belge hazırlığı: apostil çeviriden önce mi, sonra mı?
Bu sorunun tek cevabı yok. Yurt dışında kullanılacak belgede, Lahey Apostil Sözleşmesi’ne taraf ülkelerde apostil gerekebilir. Apostilin asıl belgeye mi, çevirinin noter onaylı hâline mi, yoksa ikisine birden mi isteneceğini belgeyi isteyen kuruma sorun. Sırayı yanlış kurarsanız bir adımı tekrarlamanız gerekebilir.
Apostili hangi makamın verdiği de belgeye göre değişir. Kaymakamlık, valilik ya da adli yargı komisyonu gündeme gelebilir. Elinizdeki belge için hangisine gideceğinizi kuruma sorun. Belgenin gideceği ülke sözleşmeye taraf değilse başka bir yol istenebilir; bunu da önceden öğrenin.
Tercümana göndermeden önce belgeyi de hazırlayın:
- Okunaklı kopya. Damga, imza ve kenar yazıları net görünsün.
- Bütün yüzler. Arka yüzü ya da eki varsa onu da unutmayın.
- Pasaporttaki yazım. Adınızın yabancı dilde nasıl yazılacağını pasaportunuza göre iletin.
- Kullanım yeri. Belgenin hangi ülkede ve hangi kurumda kullanılacağını söyleyin.
- Asıl belge. Noter ya da kurum aslını görmek isteyebilir. Yanınıza neyi almanız gerektiğini sorun.
Hizmet talebinde dil çiftini, belge türünü ve teslim tarihini yazabilirsiniz. Hirovo yemin, belge ya da kimlik doğrulaması yapmaz ve aracı değildir; anlaşma ve ödeme taraflar arasındadır. Bu meslekte kayıt az olabilir, yanıt gelmeyebilir.
Hizmet talebi oluşturun →Talep metnine belge fotoğrafı ya da kimlik numarası koymayın. Belgenin yalnız türünü ve yaklaşık sayfa sayısını yazmanız ilk görüşme için yeter.
Yeminli tercüman ücretini ne belirler?
Burada rakam vermiyoruz. Ücret işin kalemlerine göre değişir ve aynı kapsam konuşulmadan yapılan karşılaştırma yanıltır. Teklif alırken aşağıdaki kalemleri tek tek sorun.
| Kalem | Ücreti nasıl etkiler | Tercümana sorun |
|---|---|---|
| Dil çifti | Çeviri yönü ve dil, fiyatı değiştirebilir | Bu dil çifti için fiyatınız nasıl hesaplanıyor? |
| Sayfa ya da karakter | Hesap birimi tercümana göre değişebilir | Neye göre hesaplıyorsunuz? Bir sayfayı nasıl sayıyorsunuz? |
| Belge türü | Teknik, hukuki ya da el yazılı içerik işi zorlaştırabilir | Bu belge için fark uyguluyor musunuz? |
| Aciliyet | Kısa teslim fark doğurabilir | Normal ve acil teslim arasında ne fark var? |
| Noter ve onay masrafı | Çeviri ücretinden ayrı yazılabilir | Teklife dahil mi? Kaç nüsha için geçerli? |
| Kargo | İmzalı nüshanın ulaştırılması ek kalem olabilir | Teslim nasıl yapılacak, masrafı kim ödeyecek? |
Teklif isterken işi bir cümleyle netleştirin: hangi belge, hangi dilden hangi dile, kaç nüsha, ne zamana kadar, noter onayı gerekiyor mu? Kişisel bilgileri kapatılmış bir örnek göndermek çoğu soruyu önden cevaplayabilir.
Karşılaştırırken her tercümana aynı işi anlatın. Düşük görünen bir rakam noter masrafını ya da kargoyu içermiyor olabilir. Yalnız toplama bakmayın, nelerin dahil olduğunu yazılı görün. İş sonunda fatura ya da belge isteyin.
Çeviriyi teslim alırken neyi kontrol etmelisiniz?
Noter onayından önce taslağı görmek istediğinizi baştan söyleyin. Hata onaydan sonra çıkarsa bazı adımlar tekrarlanabilir. Metni acele etmeden şu sırayla okuyun:
- Ad ve soyad. Pasaportunuzdaki yazımla birebir aynı mı? Türkçe karakterler nasıl aktarılmış?
- Tarihler. Doğum, mezuniyet ve düzenleme tarihleri aslıyla aynı mı? Gün ve ay yer değiştirmiş mi?
- Numaralar. Kimlik, pasaport, diploma ve sicil numaralarını tek tek karşılaştırın.
- Kurum ve unvan. Belgeyi düzenleyen kurumun adı ve unvanlar eksiksiz aktarılmış mı?
- Damga ve notlar. Asıl belgedeki damga, imza ve kenar notları çeviride belirtilmiş mi?
- Onay ve nüsha. Noter onayı istediyseniz imza ve onay yerinde mi? Nüsha sayısı doğru mu?
Hedef dili bilmiyorsanız da ad, tarih ve numara alanlarını kendiniz karşılaştırabilirsiniz. Bir yanlış görürseniz belgeyi kuruma vermeden önce tercümana yazılı bildirin. Kurumun özel bir biçim isteği varsa bunu en baştan yazılı iletin ki tartışma sonraya kalmasın.
Kimlik ve diploma fotoğrafınızı kime gönderiyorsunuz?
Çeviriye giden belge adınızı, doğum tarihinizi, kimlik numaranızı ve bazen adresinizi taşır. Bu yüzden fotoğrafı ilk mesajda göndermeyin. Önce yazışın, tercümanın hangi noterde yeminli olduğunu öğrenin ve teklifi netleştirin.
Belgeyi herkese açık bir ilana, gruba ya da talep metnine koymayın. Yalnız anlaştığınız kişiye, yalnız çevrilecek belgeyi gönderin. Banka kartı bilgisi ya da şifre gibi çeviriyle ilgisi olmayan bilgileri paylaşmayın. İş bittikten sonra dosyalarınızın ne olacağını sorun. Açık bir cevap alamazsanız başka bir tercümanla görüşmeyi düşünün.
Özetle
Yeminli tercüman aramadan önce belgeyi isteyen kuruma sorun: yeminli çeviri mi, noter onayı mı, apostil mi gerekiyor, sıra ne olacak? Tercümana hangi noterde yeminli olduğunu sorun ve onay alacağınız noterle uyumu önceden konuşun. Noter onayının imzayı tasdik ettiğini, içeriği doğrulamadığını unutmayın. Fiyatta dil çifti, sayfa ya da karakter, belge türü, aciliyet, noter masrafı ve kargoyu ayrı ayrı görün. Teslimde ad, tarih ve numarayı kendiniz karşılaştırın. Belgenizi yalnız anlaştığınız kişiye gönderin.
